Алкаголь, мікракрэдыты, Стамбул. Польскія спецслужбы накапалі новае пра ўцеклага суддзю Шміта
Контрвыведка і пракуратура Польшчы падазраюць, што суддзя Томаш Шміт, які вясной уцёк у Беларусь, супрацоўнічаў з беларускай выведкай як мінімум год, піша «Белсат» са спасылкаю на «Gazeta Wyborcza».
![](http://d3kcf2pe5t7rrb.cloudfront.net/img/w840d4webp1/photos/z_2024_06/-1nncb.jpg.webp)
Журналісты «Выборчай» паразмаўлялі з інфарматарам, які ведае дэталі расследавання польскіх пракуратуры і контрвыведкі пра дзейнасць Томаша Шміта, і з людзьмі, якія кантактавалі са Шмітам у апошні час.
Уцеклага суддзю падазраюць у працы на беларускую выведку ад яго з’яўлення на прэс-канферэнцыі ў Беларусі 6 траўня. Паводле крыніцы выдання, Шміт прыехаў у Беларусь праз пераход «Тарэспаль — Берасце» яшчэ 28 красавіка — у першы дзень свайго загадзя запланаванага адпачынку. Як усе, доўга стаяў у заторы перад мяжой, перайшоў за 24 гадзіны. Ды гісторыя сувязяў Шміта з Беларуссю пачынаецца задоўга да таго дня.
Ён ужо бываў у Беларусі — і загадкава лятаў у Турэччыну
Высновы контрвыведкі і пракуратуры паказваюць, што Шміт, імаверна, усталяваў кантакт з беларускімі службамі як мінімум за год да выезду з Польшчы. У службах пацвердзілі, што суддзя першы раз паехаў у Менск год таму, знаходзіўся ў Беларусі з 7 па 10 чэрвеня 2023 года.
А ў снежні 2023 года, незадоўга да Калядаў, Шміт паляцеў на два дні ў Стамбул. Другая вандроўка выклікае падазрэнні, бо турэцкую сталіцу называюць «горадам шпіёнаў», асабліва пасля пачатку поўнамаштабнай вайны ва Украіне. Да таго ж, Шміт выбраў не курортны горад і наўрад ці збіраўся на экскурсію ў Стамбул, куды тураператары прадаюць паездкі звычайна на 5—6 дзён. За два дні ў Турэччыне Шміт мог сустрэцца з сувязным беларускай выведкі.
Раней партал Onet.pl заяўляў, што Агенцтва ўнутранай бяспекі некалькі месяцаў ведала пра сувязі Шміта з Беларуссю і збіралася арыштаваць за шпіянаж. Але крыніца «Выборчай» заяўляе, што з’яўленне Шміта ў Беларусі стала нечаканасцю для польскіх спецслужбаў, аб гэтым заяўлялі і польскія ўлады. Паводле крыніцы выдання, да 6 траўня Шміта не падазравалі ў супрацы з беларускімі спецслужбамі. Усё ж Польшча не таталітарная краіна, усіх паездак грамадзян не адсочваюць.
Ён быў у цяжкім фінансавым становішчы — мо і сам шукаў супрацы з замежнай выведкай
Цяпер расследавальнікі лічаць, што вербаванню Шміта магло спрыяць ягонае «драматычнае» фінансавае становішча. Ён меў добрыя заробкі як суддзя, але меў і высокія выдаткі: здымаў у Варшаве кватэру за 4 тысячы злотых на месяц (гэта амаль тысяча долараў) і плаціў высокія аліменты на трох дзяцей ад мінулага шлюбу; не меў маёмасці, але меў пазыкі, у тым ліку мікракрэдыты («chwilówki»). Магчыма, ён сам шукаў кантактаў з беларускім бокам.
Высновы службаў таксама паказваюць, што Шміт злоўжываў алкаголем і відавочцы назіралі яго ў прыгнечаным настроі. Гэта звязвалі з ранейшай «хэйтарскай аферай» (пол. afera hejterska), у якой удзельнічалі Шміт і ягоная былая жонка. Спачатку яны збіралі і распаўсюджвалі кампрамат на суддзяў, якія выступалі супраць судовай рэформы, але затым Шміт перайшоў на іншы бок і стаў пацвярджаць высновы медыя пра скандал, нават выступіў на паседжанні парламенцкага камітэту юстыцыі, праз што ад яго адвярнуліся былыя калегі.
![](http://d3kcf2pe5t7rrb.cloudfront.net/img/w732d4webp1/photos/z_2024_06/tomasz-szmydt-1-ajd07.jpg.webp)
Крыніца «Выборчай» адрынае версію пра тое, што Шміт уцёк ад магчымага затрымання ў межах расследавання «хэйтарскай аферы»: ён меў судовую недатыкальнасць, якую перад затрыманнем яшчэ трэба было б зняць, што немагчыма зрабіць таемна ад падазраванага.
Пакуль польскія расследавальнікі не знайшлі пацверджанняў таго, што Шміт збіраў і перадаваў беларускім службам інфармацыю, атрыманую ў сувязі з выкананнем ім абавязкаў суддзі. Агенцтва ўнутранай бяспекі правяло ператрус у ягоным кабінеце ў варшаўскім судзе, канфіскавала камп’ютар і носьбіты інфармацыі. Таксама аглядалі ягоную кватэру.
Адметная дэталь: кватэра выглядала так, нібы Шміт збіраўся вярнуцца. Ён пакінуў вопратку, касметыку, нататнікі, камп’ютар і носьбіты інфармацыі. Чаму ён вырашыў не вяртацца і стаць часткай беларускай прапагандысцкай машыны — дагэтуль пытанне.
Можа, Шміт проста не вытрымаў напружання і ўцёк, чым мог здзівіць нават беларускі бок, разважае «Выборча». Раней арганізацыя былых беларускіх сілавікоў BYPOL выказвала такую здагадку: у нейкі момант Шміт спалохаўся выкрыцця і вырашыў уцячы, без узгаднення са сваімі куратарамі ён прыехаў у Менск, чым вельмі іх раззлаваў.
Ён не здаваўся пуціністам ці лукашыстам
Польскія спецслужбы таксама аналізуюць выступы Шміта ў беларускай і расейскай прапагандзе і ягоныя пасты ў сацсетках. Прыйшлі да высновы, што Шміт не вядзе сацсеткі сам: некаторыя пасты відавочна кепска перакладзеныя на польскую мову. А да публічных выступаў інтэнсіўна рыхтуецца пад кантролем беларускай выведкі.
Знаёмыя Шміта расказалі «Выборчай», што суддзю цікавілі краіны на ўсходзе ад Польшчы, расейская мова і культура, «русская душа». Ён выказваў, хай і крытычна, захапленне Уладзімірам Пуціным і Аляксандрам Лукашэнкам, бо тыя «дасягаюць сваіх мэтаў». Ды следства апытала два дзясяткі сведак, не пачула ад іх прыкметаў менавіта прарасейскіх настрояў Шміта. Наадварот, ён здаваўся чалавекам, які падтрымлівае Украіну.
Адной з першых апытаных у следстве была грамадзянка Украіны Алена К., якая да нядаўняга часу была спадарожніцай Шміта. Спачатку польскія медыя выказвалі здагадкі, што жанчына магла і завербаваць суддзю. Але яна засталася ў Польшчы, не хавалася. Яна пацвердзіла, што была ў адносінах са Шмітам, суддзя некаторы час жыў у яе. Кажа, рассталіся, бо «перасталі падыходзіць адзін аднаму», але захавалі добрыя адносіны.
Алена сцвярджае, што Шміт быў таямнічы, мала расказваў пра сябе, таму яна нават не ведала, навошта і да каго ён ездзіў у Беларусь. Разам з тым, яшчэ да расстання Шміт паехаў з Аленай у ейную родную вёску ва Украіне, пара збірала там бульбу.
Заткне за пояс Качанаву — як польскі перабежчык Шміт хваліць Лукашэнку
У Шміта ёсць «таемная дзяўчына», якая магла быць яго кантактам з КДБ
Збеглы польскі суддзя Шміт выпадкова выклаў у тэлеграм свае кантакты. ГУБАЗіК і Артур Гайко таксама ёсць
Суддзя, які ўцёк у Мінск, прыйшоў на інтэрв'ю з георгіеўскай стужкай — яго назвалі «польскім дысідэнтам»
Колькі зарабляў і якой маёмасцю валодае суддзя, які збег з Польшчы ў Беларусь
Каментары
Як спыніцца рагатаць? Што за піянэры з краёў, дзе па квітках выдаюць 500 грамаў хлеба на дзень і пушачку цукру рыхтавалі справаздачу пра спадара Шміта? Гэты Крэз раскідаўся грашыма на Смарагдавыя Палацы ў Трантары, сталіцы Галяктычнае Імпэрыі
Братка чытач, вось бы хаця ў чыіх зрэнках пабачыць адлюстраваньне кватэры ў Варшаве амаль за тысячу даляраў!