Грамадства

Беларускі гісторык кіруе чатырохзоркавым гатэлем на Балканах, есць акулу штотыдзень і дзеліцца сваімі ўражаннямі

Гісторык Андрэй Колас кіруе адным з самых вялікіх у Балгарыі курортных гатэляў Vihren Royal Palace. На радзіме ён 12 гадоў працаваў у турыстычным бізнэсе. Быў дырэктарам прадпрыемства «Падароск», якое аднаўляла сядзібу для музея беларускай шляхты. Расказвае пра свой персанал, асаблівасці балгар і раскрывае сакрэты гатоўкі акулы.

Андрэй Колас. Фота: архіў Андрэя Коласа

«Ніхто не вучыў кіраваць вялікім гатэлем»

Гатэль, якім кіруе 41-гадовы Андрэй Колас, месціцца ў 9-тысячным горадзе Банска, што на поўдні Балгарыі. З яго вокнаў бачны самы высокі пік горнага масіву Пірын — Віхрэн.

Гатэль пасля пандэміі каранавіруса аказаўся ў ненайлепшым фінансавым стане. Яго пакрысе выкупае польскі прадпрымальнік, які і наняў сёлета ў кастрычніку беларуса на працу.

Андрэй Колас кіруе вялікай гатэльнай гаспадаркай. Яна разлічаная на абслугоўванне больш за 500 наведнікаў. Яму падначаленыя каля 100 чалавек персаналу. На сезон наймаюць дадатковую абслугу. Сёлета дапамагаць прыбудуць каля двух дзясяткаў філіпінцаў.

Ён кантралюе прыём гасцей, а таксама адказвае за фінансавую і інвестыцыйную дзейнасць. Мусіць знаходзіць новыя спосабы атрымаць даход і развіваць інфраструктуру.

Праца для Андрэя знаёмая (бо і на радзіме кіраваў фінансамі ды інвестыцыямі, пакуль не з'ехаў праз рэпрэсіі), але ў цяперашнім статусе адчувае сябе троху няёмка.

«Ніхто мяне не вучыў, як быць дырэктарам такога вялікага гатэля, — гаворыць ён. — Працы вельмі шмат. Працую без выхадных, бо сезон у нас ужо пачаўся».

Краявід з Банску на горны масіў Пірын. Фота: архіў Андрэя Коласа

Андрэй кажа, што мясціна, дзе размешчаны гатэль, не шчыльна заселеная. Ён узведзены ў нацыянальным парку «Пірын». Тут амаль першазданная прырода, унікальны раслінны і жывёльны свет.

Тутэйшыя горы ўпадабаныя альпіністамі ды гарналыжнікамі.

Раз на год тут, у самым паўднёвым гарналыжным курорце Еўропы, праходзіць этап кубка свету па гарналыжным спорце. Чарговы запланаваны на люты. Зімовы сезон доўжыцца 4 месяцы, і ў гэты час насельніцтва Банска павялічваецца да 30 тысяч. Улетку ў ім праводзіцца шмат рокавых і джазавых канцэртаў.

Па словах Андрэя, мясцовыя жыхары чакаюць прыняцця Балгарыі ў шэнгенскую зону і разлічваюць, што гэта дасць моцны штуршок развіццю турыстычнай галіны. 

«Жыву ў моўным балагане»

На радзіме Андрэй Колас выкладаў у Ваўкавыскім каледжы спецыяльныя турыстычныя дысцыпліны.

Больш за 12 гадоў працаваў у турыстычнай галіне. Сем з іх кіраваў турыстычным прадпрыемствам «Падароск», якое аднаўляла шляхетны маёнтак у аднайменным мястэчку на Ваўкавышчыне.

У «Падароску» меўся быць музей беларускай шляхты, але сёлета ўлады скасавалі дамову аб набыцці фальварку і забралі яго ва ўладальніка. Расійскі інвестар з беларускімі каранямі Павел Падкарытаў (Бераговіч) уклаў у праект больш за мільён даляраў.

У Польшчы Андрэй працаваў у лагістыцы, падменным прадаўцом, год адрабіў настаўнікам у беларускай школе выхаднога дня.

«Браўся за любую працу — проста, каб былі грошы на жыццё», — заўважае ён.

Андрэй Колас ля гатэля, якім кіруе. Фота: архіў Андрэя Коласа

Колас, апынуўшыся ў эміграцыі, два гады не губляў надзеі вярнуцца ў турыстычны бізнэс. Цяпер ён кіруе гатэлем, у якім кліентаў столькі ж, колькі насельніцтва мястэчка Падароск. 

Андрэй пабойваўся брацца за прапанаваную менеджарскую працу ў Балгарыі, бо не ведаў балгарскай мовы. Уладальнік запэўніў яго, што ён хутка навучыцца гаварыць па-балгарску, бо мова балгараў, гэтак жа, як і беларусаў, кірылічная.

«Уласнік меў рацыю, — прызнаецца Андрэй. — Мне балгарская мова падаецца лёгкай. За тры месяцы ўжо чытаю без праблем. Разумею ўсе дакументы, звязаныя з маёй працаю».

У фінансавым плане жыццё беларуса змянілася ў лепшы бок. Паводле кантракта, яму забаронена называць суму заробка, але ён ёю задаволены.

Ёсць і мінусы. За тры месяцы ён толькі раз пабачыў сям’ю і сумуе па ёй.

«Калі раней у Польшчы сумаваў па Беларусі, то цяпер сумую і па Беларусі, і па Польшчы, — гаворыць ён. — Перастаў размаўляць па-беларуску. Цяпер гавару на трох мовах: польскай, балгарскай, англійская. Пры гэтым ні адна з іх мне не родная. Жыву ў моўным балагане. Калі гавару па-беларуску з маці ці з сябрамі, то цяжка падабраць беларускі аналаг. Лезуць польскія словы».

Гарналыжнікі ў балгарскім Банска. Фота: архіў Андрэя Коласа

У гатэлі Андрэя няма беларусаў.

У асноўным працуюць балгары. Ім кампанію складаюць тры грамадзяніны Польшчы, адна ўкраінка, адзін малдаванін, два праваслаўныя туркі. Сярод работнікаў персаналу дзясятак мясцовых цыган. З 9 тысяч насельніцтва Банска 2 тысячы ў ім — цыганы. Сярод іх шмат добрых кухараў і музыкаў. 

«Балгары гуляюць на поўную і не шкадуюць грошы, беларусы ж ашчадныя»

Коласу Балгарыя падалася краінаю, якой магла стаць Беларусь, калі б «у 1994 годзе абрала еўрапейскі, не расійскі шлях развіцця». Ён адзначае, што ў Балгарыі карэнным чынам адрозніваецца стаўленне дзяржавы да чалавека і прыватнай уласнасці.

«Нягледзячы на карупцыю і іншыя праблемы, тут шануюць прыватную ўласнасць, у адрозненне ад Беларусі, дзе па сутнасці ўсе прыгонныя і няма законаў, якія яе бароняць», — адзначае суразмоўца.

Ён расказаў балгарам, што здарылася з маёнткам «Падароск», і ім гэта гісторыя падалася непраўдападобнай. Яны былі перакананыя, што маёмасць могуць забраць хіба за даўгі, але немагчыма проста скасаваць дамову куплі.

Па словах беларуса, балгар шакавала, калі яны дазналіся, што ў Беларусі няма прыватнай уласнасці на зямлю. У Балгарыі зямля прыватная з 19 стагоддзя.

Андрэй кажа, што большасць балгар ведаюць, што існуе такая краіна, як Беларусь. Больш інфармаваныя могуць назваць яе сталіцу, згадаць дыктатара Лукашэнку, чулі пра пратэсты 2020 года і рэпрэсіі.

«За два месяцы, аднак, па балгарскім тэлебачанні я ні разу не пачуў навін пра Беларусь», — адзначае ён.

На яго погляд, для балгар Беларусь, як для беларусаў Азербайджан.

«Хіба шмат беларусаў ведаюць, што ў Азербайджане таксама дыктатура, адбываюцца рэпрэсіі і ёсць палітвязні?» — заўважае ён.

Гатэльны комплекс, якім кіруе Андрэй Колас з відам на горы Пірын. Фота: архіў Андрэя Коласа

Колас кажа, што беларусы і балгары ментальна не падобныя.

Як паўночны народ, беларусы бліжэйшыя да немцаў. Балгары ж — да грузін, туркаў, грэкаў і нават арабаў.

«Балгары больш адкрытыя, любяць шумныя кампаніі, — адзначае ён. — У іх не прынята хадзіць у госці. А сустракаюцца яны ў шынках, рэстаранчыках, якія называецца «механа». Танцуюць усе разам. Танцы падобныя да грэцкага «Сіртакі», танцуючы, усе абдымаюцца, нават незнаёмыя адно з адным людзі. Балгары, калі бавяцца, то на поўную і не шкадуюць грошы. Беларусы ж ашчадныя. Эмацыйна больш стрыманыя».

Паводле Андрэя, жыхары балгарскіх мястэчак у выхадныя збіраюцца ў шматлікіх механах, і весяляцца. У яго ж роднай Росі, гарадку на Гродзеншчыне, два рэстараны, якія ў выходныя пустуюць.

Як прыгатаваць акулу

Балгарская кухня адрозніваецца ад беларускай, працягвае Андрэй Колас.

Балгары шмат спажываюць гародніны, яе смажаць на грылі. Ядуць перац, памідоры, цукініі, кабачкі, баклажаны. Зрэдку гатуюць бульбу ці рыс.

Беларус у Балгарыі ўпершыню пакаштаваў страву з чарнаморскай акулы — катран. Рыбіну раз на тыдзень для пастаяльцаў гатэля гатуе рэстаранны кухар.

Андрэй страву з акулы лічыць цікавай. На смак яна як звычайная рыба, але мяса праснаватае. Няма ў ім смакавага суквецця, але ратуе страву тое, што яна са спецыямі.

Страва з акулы. Фота: архіў Андрэя Коласа

«Балгары вельмі любяць спецыі, таму страва з акулы выходзіць выдатная. Кожны раз шэф-кухар па-рознаму яе гатуе. Часам выкарыстоўвае параканвектамат, часам гатуе на пару, а затым трошку абсмажвае, каб была форма. Акуліна мяса атрымліваецца тады далікатным і не развальваецца», — выдае сакрэты кухара беларус.

Ён засцерагае, што акулу перад тым, як гатаваць, трэба вымачыць у адмысловым расоле, бо ў рыбе па асабліваму выводзіцца мачавіна. Калі вымачку праігнараваць, то мяса будзе не ядомым.

Стравы з акулы ўжываюць з белым паўсухім віном і абавязкова з гароднінай. Напрыклад, з падсмажаным перцам. Той, што для беларусаў балгарскі, самі балгары называюць чушкай.

«Пасля еўрапейскіх заробкаў працаваць на стаўку выкладчыка каледжа ахвоты няма»

Андрэй Колас у 2021 годзе вымушаны быў падацца на чужыну пасля 10-дзённай адседкі. Ён трапіў пад пераслед, калі пачалася хваля затрыманняў выкладчыкаў моўных курсаў «Мова Нанова».

Андрэй Колас. Фота: архіў Андрэя Коласа

Андрэй прызнаецца, што яго цягне на радзіму, але вярнуцца на пастаянна ён не гатовы.

Колас гатовы рабіць бізнэс у Беларусі, але калі адбудуцца перамены. Ён кажа, што нямала еўрапейскіх бізнэсоўцаў жывуць на некалькі краін і ў гэтым нічога заганнага няма.

Сігналам для Коласа, што на радзіме сітуацыя змянілася, будзе, калі дзяржава прызнае, што пераследавала яго беспадстаўна, і кампенсуе страты, нанесеныя канфіскацыяй маёмасці.

Але і гэтага будзе не дастаткова. У Андрэя пасля еўрапейскіх заробкаў працаваць на радзіме на стаўку выкладчыка каледжа ахвоты няма.

Калі зʼявяцца прапановы ад вялікага гатэля ці турыстычнага комплексу з адэкватных заахвочваннем, то падумае.

«Мая душа рвецца на радзіму аднаўляць помнікі, кіраваць гатэлем у Мінску, Гродне, ці Ваўкавыску, — падсумоўвае Андрэй Колас. — Але няма сэнсу вяртацца, калі няма дома і нармальнай працы на радзіме, дзе пануе «савок» і камунізм. Калі ўбачу істотныя зрухі ў кірунку дэмакратыі, то, можа, з сям’ёй і вярнуся».

«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны

ПАДТРЫМАЦЬ

Глядзіце таксама:

Ціханоўская абмеркавала з прэм'ер-міністрам Балгарыі праект «пашпарта новай Беларусі»

Балгарыя заклікала да перамоў пасля слоў Пуціна пра ядзерную зброю ў Беларусі

Турыстаў у Беларусі меншае, нават расіяне знаходзяць новыя кірункі

Мінская сям'я стварыла ўнікальны міні-парк каля свайго дома. Атрымалася сапраўдная прыгажосць

«Цяпер справы ідуць значна лепш». Якія бізнэсы расквітнелі на фоне вайны і санкцый

Каментары

Пад Варшавай трагічна загінуў 31-гадовы беларускі раварыст Аляксандр Пуставітаў3

Пад Варшавай трагічна загінуў 31-гадовы беларускі раварыст Аляксандр Пуставітаў

Усе навіны →
Усе навіны

Кантрактнік у Белгарадскай вобласці Расіі застрэліў трох таварышаў і ўцёк са зброяй

У Калінкавічах у 40 гадоў памёр прапаршчык патрульна-паставой службы 

Эдуарду Бабарыку дадалі паўтара года зняволення2

Байдэн назваў віцэ-прэзідэнта Харыс Трампам. Той рэзка адрэагаваў1

Мілінкевіч расказаў, што беларусы могуць даць Еўропе9

Маргарыта Ляўчук выйшла замуж і чакае дзіця30

Разграмілі кватэру былога вядучага АНТ Івана Падрэза11

Сямейную пару расіян затрымалі ў Аўстраліі па падазрэнні ў шпіянажы

Шматдзетнай маці далі 6 гадоў калоніі па 6 артыкулах. Сын-падлетак з інваліднасцю чакае яе на волі8

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Пад Варшавай трагічна загінуў 31-гадовы беларускі раварыст Аляксандр Пуставітаў3

Пад Варшавай трагічна загінуў 31-гадовы беларускі раварыст Аляксандр Пуставітаў

Галоўнае
Усе навіны →