Меркаванні

«Я не прамяняю гэты год ні на які іншы!» Што вядома пра арыштаваную перакладчыцу Вольгу Калацкую

Як чалавек, Вольга Калацкая — ранімая, эмацыйная, бескампрамісная. Як перакладчыца на беларускую — найлепшая з жывых, мова яе перакладаў гнуткая, жывая, нюансаваная. Культавы беларускамоўны «Шрэк» быў пераствораны ёю, дзясяткі кніг, фільмаў.

47-гадовую перакладчыцу арыштавалі па падазрэнні ў арганізацыі масавых беспарадкаў. Пакуль што цяжка сказаць, што канкрэтна інкрымінуюць гэтай крохкай жанчыне.

Што вядома пра Вольгу Калацкую?

Яна брала актыўны ўдзел у нацыянальным адраджэнні 1980—1990-х, яшчэ студэнткай.

«Мне гэта ўрэзалася ў памяць: ідзе насустрач высокая худзенькая дзяўчына па лесвіцы корпуса В і размаўляе па-беларуску. Мяне як пранізала: ніколі раней ад студэнтаў роднай мовы не чуў», — успамінае Андрэй, які вучыўся ў МДЛУ ў той час.

Вольга Калацкая выкладала нейкі час у сваёй альма-матар, але яе самастойны, незалежны характар прадыктаваў ёй выбар іншага шляху: яна стала зарабляць прыватнымі заняткамі і перакладамі. Вось яе прафесійная самапрэзентацыя:

«Чытаю пра затрыманні студэнтаў МДЛУ — і забываюся, што я там даўно не працую, — пісала Вольга 4 верасня. — Дарагія мае, сёння мне больш за ўсё хочацца быць разам з вамі! Разам з цудоўнымі маладзёнамі, дзякуючы якім я зноў запаважала сваю alma mater! Моцна-моцна вас усіх абдымаю! Усё ж еўрапейскія мовы, напэўна, фармуюць еўрапейскае мысленне і прышчапляюць еўрапейскія каштоўнасці: адказнасць, незалежнасць, волю! You're so cool, guys! I love you! You'll do it your way!» — звярталася яна да калег і студэнтаў.

Вольга Калацкая чалавек цесна прывязаны да сям'і, малой і вялікай радзімы.

Яна часта бывала і жыла ў Брытаніі, ёй там прапаноўвалі пастаянную працу там, яна адмаўлялася, яе цягнула на радзіму. Яна з тых людзей, якія як даніну памяці продкаў, штогод садзяць бульбу.

«Сёння дакапала бульбу — не будзе больш вярэдзіць сумленне і замінаць «груба парушаць апшчэсцвенны парадак», — пісала яна сябрам 2 кастрычніка.

«Я цяпер ведаю, што такое рай. Гэта месца, дзе ёсць мора, грыбы ў лесе, Бог і няма камароў ды Лукашэнкі», пісала Вольга Калацкая 16 верасня пад гэтым фота.

Яна чалавек з каранямі. Яе дзед быў партызанскім сувязным, хаваў яўрэяў у вайну. Мова перакладчыцы Калацкай — ад сям'і, ад дзядоў, бацькоў, не з кніг засвоеная.

«Калі п’яненькі мужычонка крычыць мне, унучцы партызанскага сувязнога, у якога ў хаце нейкі час хавалася габрэйская сям’я: «Фашысты!» — пісала яна. — Калі чорныя людзі (не блытаць з black men) ветліва кажуць жанчынам: «Добрай вам пагулянкі!» — і вяртаюцца без улову». 

Да гэтага года Вольга Калацкая, як і многія, не брала беспасярэдняга ўдзелу ў палітыцы. А сёлета пайшла ў назіральніцы, і гэты досвед перавярнуў ёй сэрца. Яны з суседзямі-назіральнікамі лічылі ўдзельнікаў датэрміновага галасавання па галовах, налічылі 763 чалавекі. У пратаколе датэрміновага галасавання іх аказалася 2127. А ў дзень галасавання, наадварот, на трох участках назіральнікі налічылі 3666 выбарцаў, а ў пратаколах іх аказалася толькі 1922.

Як чалавек бескампрамісны, Вольга Калацкая прапускала праз сэрца ўсю тую хлусню і насілле, сведкамі якога стала.

Допісы Вольгі Калацкай у сацыяльных сетках збіралі сотні рэпостаў.

Яе малая радзіма ў Мінску — Серабранка, дзе яна вырасла і жыве. 

«У роднай Серабранцы сотні людзей стаяць ужо гадзінаў дзесяць на скрыжаванні Ракасоўскага і Пляханава. Амаль усе машыны гудуць. (Крыўдна будзе, калі ўсё сыдзе ў свісток.) Каля «Гіпа» — аўтазакі (адны з'ехалі, з'явіліся іншыя)», — адзначала яна ў сваім дзённіку 12 жніўня.

У мінскім двары ў верасні. Фота, зробленае Вольгай Калацкай.

Далей былі месяцы пратэстаў. Велізарную радасць ёй прынесла сустрэча на пікеце з міліцыянерам, з якім яна сутыкнулася падчас назірання на ўчастку. 

«Неспадзеўкі падыходзіць мужчына: «Вы мяне не пазнаяце?» Без формы сапраўды не пазнала маёра, які дапамагаў нам усім, чым мог, падчас назірання. 10-га ён звольніўся з міліцыі. Цяпер, кажа, упершыню за шмат гадоў адчуваю сябе вольным чалавекам, хаджу па горадзе, дыхаю вольным паветрам. Ён казаў, што МУС практычна дэмаралізаваны, выконваць загады няма каму. Ён аптыміст. Зайздрошчу! — пісала яна 18 жніўня, а сама трывожна адзначала прыкметы браку лідарства. — Гэта шалёна натхняе, але мяне вось што трывожыць. Ад таго, што мы выйдзем ды праз колькі гадзінаў разыдземся, [Лукашэнка] не сыдзе. Няма арганізацыі, няма канкрэтнага плана, як дамагчыся адстаўкі».

Сябры Вольгі Калацкай, дзеячы беларускай культуры ўзялі на сябе догляд яе 89-гадовай мамы.

«Учора мяне здалі. Хто? ЛЮбая стрыечная сястра. Каму? МАМЕ! Патэлефанавала ёй ды сказала, што ў нядзелю бачыла мяне на відэа ў інтэрнэце, што вельмі мною ганарыцца! А маме — 89 гадочкаў, у жніўні быў мікраінсульт, цяпер ціск скача, як заяц! Штонядзелі я ёй казала, што іду на Камароўку, ці на каву з сябрамі, ці на працоўную сустрэчу. Ну трэба ж берагчы мамулю! І тут — нож у спіну, адкуль не чакала! А мамуля мая — золата! Уяўляю, як расхвалявалася, але ні слова супраць не сказала! Мамачка, як жа я цябе люблю!!! Ты самая-самая неверагодная!»

«Навагоднія стравы згатаваныя — нарэшце можна спакойна азірнуцца на год, ад якога засталося дзве гадзіны. Калі сцісла, крый Божа ад другога такога — і я не прамяняю яго ні на які іншы! — пісала яна сябрам 31 снежня. — Памятаю, 3 студзеня - у іншым жыцці! — быў цудоўны, сонечны дзень, усё складвалася, я была невымоўна шчаслівая… І сказала таму, хто быў са мной: «Калі б увесь год быў такі, як гэты дзень, можна было б жыць.

Напэўна, Той, Хто Усё Чуе, доўга смяяўся. У лютым даслаў папярэджанне — грымоты на голы лес. Дасюль дрыжыкі па скуры, як згадаю! І панеслася…

Пандэмія, першыя ахвяры… «А чаго ён хацеў? Сам вінаваты…» Тады мы ўбачылі, наколькі дзяржаве на нас начхаць, і пачалі гуртавацца, каб дапамагаць дактарам і хворым.

Калі абвясцілі выбары, хто-небудзь мог прадбачыць, якая каша заварыцца? Які ж гэта быў страшны й вясёлы час: арышт Ціханоўскага, Статкевіча, Севярынца, захоп «Белгазпрамбанка», арышт Бабарыкаў… Ева… І проста выбух вершаў, песень, показак, мемаў, з якіх пераймалася і рагатала ўся краіна!

Мы пачалі падымаць галовы, азірацца па бакох і раптам зразумелі: а нас — большасць! Я вырашыла ўпісацца ў гэтыя выбары напоўніцу. Чаму? Я разумела: шанец на перамогу — вельмі малы, але не нулявы, і я б сабе не даравала, калі б не зрабіла ўсё, што ў маіх сілах. На што я разлічвала? Цяпер сумна і смешна перачытваць некаторыя свае тадышнія ідэі, як абараніць галасы. Бракавала фантазіі ўявіць той поўны прававы калапс, у якім мы апынуліся.

Спробы трапіць у склад выбарчай камісіі, перадвыбарчыя мітынгі цудоўных трох грацыяў, назіранне на выбарах… І эмацыйныя арэлі: ад надзеі да роспачы да надзеі да роспачы… Самыя шчаслівыя моманты — калі да нас, назіральнікаў, прыходзілі незнаёмыя людзі (як незнаёмыя?! браты і сёстры!), падтрымлівалі, падкормлівалі, зычылі поспеху…

Потым быў гэты жах, калі лютавалі карнікі…

І мора людзей пад бел-чырвона-белымі сцягамі — Божа, як гэта было прыгожа!!! Я не мела ніякіх ілюзіяў, што Саша 3% сыдзе проста таму, што колькі сотняў тысячаў чалавек будуць у выходныя хадзіць па горадзе.

Аднак ніхто дакладна не ведаў, што рабіць, і большасць з нас баялася больш актыўных дзеянняў. (Дарэчы, я катэгарычна супраць таго, каб «браць арматуру» і г.д. — не толькі таму, што я ў прынцыпе супраць гвалту, але найперш таму, што з арматурай супраць аўтамата, аматарам супраць прафесіяналаў — гэта безнадзейны варыянт.) Не знайшлося лідараў — «прэвентыўны аўтарытарызм», як называў яго светлай памяці Віталь Сіліцкі, загадзя засадзіў у вязніцы тых, хто мог узначаліць пратэсты.

У нейкі момант я зразумела, што выходжу ўжо не таму, што хачу дасягнуць пэўнай практычнай мэты, а таму, што Лукашэнку вельмі хочацца, каб мы не выходзілі…

Цяпер мы бачым пачатак рэакцыі: усё больш людзей за кратамі па дзікіх крымінальных артыкулах, беспакараныя забойствы…

Для мяне самае балючае — бачыць страх у тых самых неверагодных беларусаў, якія яшчэ ўлетку, здаецца, нічога не баяліся.

І ўсё ж у гэты год мы не проста адчулі, а абсалютна пэўна даведаліся: нас — большасць! Мы нарэшце дафармаваліся як нацыя. Калі я на нешта і спадзяюся ў годзе наступным, дык толькі на нашую еднасць, на тое, што мы пасталеем і пераможам страх. І на наш крэатыў!» — пісала Вольга Калацкая сябрам 31 снежня.

«У гэтыя самыя кароткія, самыя змрочныя дні, можна, скажу колькі горкіх рэчаў? Дарагія мае, проста вера ў перамогу без пакрокавага алгарытму яе заваявання — гэта вера ў цуд. Добра, вядома, верыць у калядныя цуды, асабліва ў малым веку. Але дарослыя ведаюць: каб малы цешыўся казкай, трэба яе стварыць самім», — пісала Вольга Калацкая ў снежні.

Вось дзённікавыя запісы Вольгі Калацкай пра назіранне на выбарах — дні, якія перавярнулі яе душу

Вучымся ў мурашоў! Учора ўвечары на ганак, дзе мы сядзелі, набеглі мурашы. Драбнюткія, але шмат-шмат-шмат. І яны нас, чатырох велізарных істотаў, прагналі! Людзі, бярыце прыклад з мурашоў!

Сёньня адна бабулька трохі падпсавала настрой: «Лічыце? Што вам за гэта плацяць? Рабіць вам больш няма чаго! Ішлі б на завод працаваць! Пойдзеце заўтра да стэлы бардзюры вырываць, камяні кідаць! Я б вас падарвала, прынесла б бомбу і падарвала!» (Гэта да пытання, хто хоча крыві.) Але нармальных людзей значна больш — ужо ўтварыўся фан-клуб з тых, хто штодня прыходзіць нас падтрымліваць. Людцы, даражэнькія, родненькія, дзякуй вам велізарны!!!

Адной бабульцы, бедненькай, зблажэла ля ўчастка - абмахвалі сваімі паперамі, адпойвалі вадзічкай, бо буфет, бач ты, у іх ёсьць, а медпункту няма. Шкада старых да немагчымасьці! Ледзь могуць ісьці, але ідуць.

Недзе ў раёне абеду ўсіх старшыняў камісіяў арганізавана на машыне кудысьці вазілі. (Куды і навошта — маўчаць, як парызаны.) А ўвечары павесілі агульныя пратаколы папярэдняга галасавання. Мы за пяць дзён на трох участках налічылі максімум 763 чалавекі. Камісіі — на ўч. 22 — 744 выбарцы, на ўч. 23 — 651, на ўч. 24 — 732. У дзвюх камісіях адкрытым тэкстам сказалі, што да падліку галасоў нас не дапусцяць. У трэцяй - што пусцяць, калі будуць вольныя месцы. 

І што б ні было заўтра, я так радая, што пазнаёмілася з цудоўнымі Дзімам, Аксанай, Арцёмам, Марынай!!! Дарагія мае, мы — супер-каманда!

* * *

У стрэсе ў мяне адшыбае спрэс усе эмоцыі, таму - толькі сухія факты, «як я правяла 9 жніўня». А 7.30 — у школе. Дырэктрыса Кулакоўская запрашае «правільных» назіральнікаў на ўчасткі. Яны ўсе працуюць у гэтай самай СШ №134. Нагналі з запасам — некалькі цётак застаюцца чакаць, каб заняць месцы, якія вызваляцца. Пытаюся: «Вы назіральнікі? Ад якой арганізацыі?» У адказ - цішыня. Не ведаюць. Збіраюцца ўсе нашы: Дзіма, Аксана, Марына, Арцём. Дзелімся на 2 каманды: 2 чалавекі — на ганку школы, 2 — у сярэдзіне, 1 — на падмене. А 8-й пачынаецца галасаванне. Ідзе так шмат народу, што ледзь паспяваем лічыць і адзначаць «белабранзалетнікаў». Іх агулам - каля траціны, толькі тых, хто не пабаяўся сябе абазначыць. Мне трэба адвезці прагаласаваць у суседнюю школу маму — ёй цяжка дайсці самой у ейныя 89 гадочкаў. Старшыня 21-й камісіі не дазваляе мне дапамагчы ёй запоўніць бюлетэнь, але не на тую нарвалася. Калі фоткаю мамін выбар, старшыня пагражае выклікаць міліцыю. Кажу: «Выклікайце». Адвожу маму і вяртаюся на свой участак. Практычна ўвесь дзень стаю пад дзвярыма спортзалы і лічу. Са мной у школе Аксана. Пад абед ёй блажэе — выводзім яе на вуліцу, Аксану падмяняе Марына. Мы класна спрацавалі: нашыя лічбы ў школе і на ганку разышліся ўсяго на 20 чал. — гэта дробязь. Усяго 9-га на трох участках прагаласавала 3.666 выбарцаў. (Спойлер: паводле пратаколаў — 1.922!) Выстаяць увесь дзень у калідоры, ды яшчэ пад гучную музыку - гэта вам не хвічкі вераб'ям паказваць. Калі б не людзі, што прыносілі нам ваду, садавіну, канапкі, не ведаю, як бы мы пратрымаліся. Дзякуй усім велізарны! З агульнай атмасферы ясна: Лукашэнка гэтыя выбары прасраў з разгромным лікам. А 8-й вечара нас выганяюць са школы — на падлік не пускаюць. На ганку сабралася каля сотні чалавек чакаць вынікаў. Мы распавядаем ім пра датэрміновае галасаванне і шматкротныя разыходжанні паміж нашымі лічбамі і афіцыйнымі. Падыходзіць мужчына са сцягам — гэта ўжо несанкцыянаваны мітынг. Неўзабаве прыходзяць пяць амапаўцаў. Галоўны з іх наўздзіў ветліва кажа, маўляў, мы ахоўваем парадак, калі ласка, толькі не замінайце руху машын — і ўсё будзе добра. Прашу яго назвацца — ён называе прозвішча і ініцыялы: «АА». «Як батарэйка? ініцыялы не расшыфроўваюцца?» Усміхаецца: «Не, не расшыфроўваюцца». «А званне?» «Бяз звання». «Ну як так — бяз звання? Крыўдна ж». «Сяржант». Нашыя дзяжурныя міліцыянты гутараць з амапаўцамі, і тыя выходзяць за тэрыторыю школы. Да яе пад'язджаюць дзве машыны адміністрацыі Ленінскага раёна — у адной з іх 8-га вазілі кудысьці старшыняў камісій. Пратаколаў няма. Міліцыянты кажуць, што спачатку вывезуць камісіі і толькі потым павесяць пратаколы. Старшыняў і намеснікаў грузяць у машыны і вывозяць з задняга ўваходу — шкада, мы позна зарыентаваліся. Ужо цёмна. Праз пэўны час вешаюць пратаколы — лікі (такія ж, як амаль паўсюдна) выклікаюць толькі рогат ды лаянку. Калі скласці іхную яўку папярэдняга галасавання з рэальнай — 9-га, прагаласавала 105%. Яны самі сябе абдурылі. Выходзяць, апусціўшы галовы, члены камісій — у паветры проста фізічна адчуваецца нянавісць. Ладзім абструкцыю, пляскаем, крычым: «Ганьба!» Калі яны сыходзяць, наша каманда назіральнікаў дамаўляецца сустрэцца заўтра, каб скласці выніковую заяву ў міліцыю аб узбуджэнні крымінальнай справы і ў раённую камісію — аб прызнанні пратаколаў несапраўднымі і правядзенні перападліку. Міліцыянты просяць нас выйсці за тэрыторыю школы — яны таксама страшэнна стаміліся, ім хочацца дамоў. І тут пад'язджае аўтазак. Не ведаю, як, але нашыя міліцыянты звязваюцца з карнікамі, кажуць, што ў нас усё ціха-спакойна, усе разышліся, — гэта мне потым Дзіма распавёў. Аўтазак з'яжджае, ніхто не арыштаваны. Шмат хто вырашае ехаць у цэнтр. Я заходжу дамоў, каб пакінуць дакументы назірання, — шкада было б іх страціць, а ўсё можа быць. Да Стэлы не магу трапіць. Дабіраюся да скрыжавання Нямігі і Паркавай магістралі, калі спезназ ужо выцясняе пратэстоўцаў, па магістралі едуць машыны «хуткай», міліцыі, аўтазакі. Deja vu.

Каментары

Стрыжак расказаў, як яго вербавалі спецслужбы13

Стрыжак расказаў, як яго вербавалі спецслужбы

Усе навіны →
Усе навіны

«Па кодавым слове «Барысаўна» выкінула ў акно €760 тысяч». 16-гадовы кур'ер забраў у дваіх пенсіянераў 2,7 млн рублёў14

Што адбудзецца, калі Байдэн выйдзе з прэзідэнцкай гонкі?1

Украінскі фронт на Данбасе пасыпаўся ў некалькіх месцах — аналітык Bild10

Беларускі айцішнік пераехаў у Аўстралію і трапіў пад скарачэнні. І задаўся адвечным пытаннем «Што рабіць»?14

У Лідзе затрымалі ўладальніка кавярні «Тутака»

Z-канал: Імаверна, Крыгер арганізоўваў дыверсіі ў Бранскай вобласці5

Раіла біць нагой у сківіцу кожнаму маскваротаму, называла акупацыю Марыупаля кармай — хто такая Ірына Фарыён, якую забілі ў Львове37

У Вілейскім раёне кіроўца пагрузчыка ледзь не ўрэзаўся ў пахавальную працэсію

Украіна спяшаецца стварыць ваенныя беспілотнікі са штучным інтэлектам1

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Стрыжак расказаў, як яго вербавалі спецслужбы13

Стрыжак расказаў, як яго вербавалі спецслужбы

Галоўнае
Усе навіны →