Kultura11

«Vierchni pavierch — heta nieba, tam anioły, misteryja, vieščuny». Navapołacki majstar adnaviŭ staražytnuju batlejku

Majstar narodnych ramiostvaŭ Andrej Recikaŭ z Navapołacka adnaviŭ nacyjanalnuju batlejku — narodny lalečny teatr, prydumany ŭ XVIII stahodździ. Hety teatr ažyvaje tolki raz na hod — na Kalady, piša vydańnie Gorod214.

Fota Kiryła Smalakova

Kiraŭnik Narodnaha teatra lalek «Kapialuš» Navapołackaha centra ramiostvaŭ i tradycyjnaj kultury Andrej Recikaŭ uznaviŭ adzin ź vidaŭ batlejki, uklučany ŭ śpis historyka-kulturnych kaštoŭnaściaŭ Biełarusi.

Hety typ lalečnaha teatra byŭ raspaŭsiudžany ŭ našym rehijonie ŭ XVIII-XIX stahodździach. Paśla 1864 hoda jon byŭ zabaronieny, i ŭ siaredzinie XX stahodździa na terytoryi Biełarusi nie zachavałasia nivodnaj aryhinalnaj pryłady.

Da adnaŭleńnia ŭnikalnaha narodnaha teatra niepasredna datyčny viadomy ŭ Navapołacku majstar Andrej Recikaŭ, jaki praciahvaje paśpiachova raźvivać hety vid tradycyjnaha mastactva.

«Viciebski žłob» zasnavany na złučeńni statyčnych lalek, batlejki i teatra cieniaŭ. Pramych jeŭrapiejskich anałahaŭ takoj pryłady nie było. Nazva «žłob» pachodzić ad słova «jaśli» (karmuška dla chatnich žyvioł), u jakija, pavodle jevanhielskaha apoviedu, Baharodzica jak u kałysku pakłała novanarodžanaje niemaŭla Isusa.

Teatr lalek maje vyhlad trochhałovaj carkvy z adnoj nišaj, dzie znachodziacca nieruchomyja lalki, i tryma z ruchomymi dyskami dy plaskatymi kardonnymi fihurkami. Ad žaru śviečki płaścinki pačynajuć ruchacca i adbivać cieni na ekranach. Tak razyhryvajucca scenki na temu Rastva.

U prynahodnym telesiužecie, źniatym dla telekanała «Mir 24», pakazali, jak heta adbyvajecca.

«U XVIII stahodździ «Viciebski žłob» vyklikaŭ u ludziej kulturny šok. Čatyry draŭlanyja pakoi, składzienyja ŭ vyhladzie doma. U kožnym — svoj siužet, ale ŭsio na adnu temu», — tłumačyć karespandent.

Andrej Recikaŭ raskazvaje, jak uładkavany teatr:

«Prostaja skrynia, zaciahnutaja papieraj papiarosnaj abo tkaninaj biełaj. Usio kružycca, i fihurki źjaŭlajucca. Na praciahu 10 chvilin źjaŭlajecca šmat fihurak. Usio idzie pa kole. Heta začaroŭvaje».

Batlejka nie pierakładajecca na inšyja movy. Nazva pachodzić ad słova «Batlejem» abo «Viflejem». Heta lalečny teatr ź biblejskimi historyjami.

Andrej Recikaŭ havoryć:

«Heta madel śvietu. Vierchni pavierch — nieba, tam anioły, misteryja, vieščuny. Nižni pavierch — heta ziamla. Unizie — car Irad, drama, źbićcio niemaŭlataŭ, śmierć. Razyhryvałasia scena Rastva, misteryi, pakłanieńnie vieščunoŭ, pastuški, śpiavalisia kaladnyja kanty, psałmy. Pakazvałasia vielmi mała, litaralna dva tydni žyŭ teatr. Hetaja batlejka — cieniavaja misteryjalnaja, biblejskaja, heta mienavita kaladny cud».

Kamientary1

  • a čieho tołstyj takoj?
    03.01.2024
    «Vierchni pavierch — heta nieba, tam anioły,...»

    o, błahodariu.. tak ibudu dumať tiepieŕ o sosiediach tiech čto śvierchu

Čamu ŭ Mazyry amal dvoje sutak nie mahli adnavić elektrazabieśpiačeńnie? I pry čym tut vajna7

Čamu ŭ Mazyry amal dvoje sutak nie mahli adnavić elektrazabieśpiačeńnie? I pry čym tut vajna

Usie naviny →
Usie naviny

«Vyjšli chłopčyki z čamadančykami». Lidar hurta RSP raskazaŭ, jak Łukašenka pryjazdžaŭ na zdymačnuju placoŭku6

Respublikanskaja partyja aficyjna vyłučyła Trampa kandydatam u prezidenty ZŠA9

U Kabardzina-Bałkaryi biełarus sarvaŭsia sa skały2

Tramp nazvaŭ svajho kandydata ŭ vice-prezidenty22

Niekatoryja biełarusy sustrakali ŭčarašni ŭrahan, kupajučysia ŭ voziery VIDEA

Źmitra Daškieviča buduć sudzić pa novaj kryminalnaj spravie ŭžo na hetym tydni7

Łatuška: Ja mahu bajacca pić vadu ci kavu ŭ hramadskich miescach14

Kala miažy Polščy ź Biełaruśsiu ahresiŭnaja moładź atakavała polskich vajskoŭcaŭ VIDEA28

18-hadovaha chłopca z Bychava sudziać za «zdradu dziaržavie»9

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Čamu ŭ Mazyry amal dvoje sutak nie mahli adnavić elektrazabieśpiačeńnie? I pry čym tut vajna7

Čamu ŭ Mazyry amal dvoje sutak nie mahli adnavić elektrazabieśpiačeńnie? I pry čym tut vajna

Hałoŭnaje
Usie naviny →