Navuka i technałohii33

Błakitny koler vačej — zahadka, adnaznačnaha adkazu na jakuju pakul niama

Apošnija navukovyja daśledavańni značna sastaryli historyju ŭźniknieńnia błakitnych vačej i abvierhli śćviardžeńnie, što błakitnyja vočy znachodziacca pad pahrozaj źniknieńnia.

Blue ayes Błakitnyja vočy Hołubyje hłaza
U Jeŭropu błakitnavokija ludzi prybyli kala 42 tysiač hadoŭ tamu. Fota: Getty Images

Pieršapačatkova va ŭsich ludziej byli karyja vočy. Pa danych daśledavańnia hienietykaŭ Kapienhahienskaha ŭniviersiteta, hienietyčnaja mutacyja, jakaja zakranuła hien OCA2 u našych chramasomach, pryviała da stvareńnia «pieraklučalnika», jaki litaralna «vyklučyŭ» zdolnaść stvarać karyja vočy».

Hien OCA2 kaduje tak zvany białok P, jaki ŭdzielničaje ŭ vypracoŭcy miełaninu — pihmientu, jaki nadaje koler našym vałasam, vačam i skury. Adnak «pieraklučalnik», raźmieščany ŭ hienie HERC2 — susiednim z OCA2 — nie adklučaje hien całkam, a abmiažoŭvaje jaho dziejańnie źnižeńniem vypracoŭki miełaninu ŭ radužnaj abałoncy — efiektyŭna «razbaŭlajučy» karyja vočy da błakitnych.

Tamu ŭpłyŭ pieraklučalnika na OCA2 vielmi śpiecyfičny. Kali b hien OCA2 byŭ całkam razburany abo vyklučany, u ludziej nie było b miełaninu ŭ vałasach, vačach abo kolery skury — stan, viadomy jak albinizm.

U błakitnavokich ludziej — adzin supolny prodak

Navukoŭcy z Kapienhahienskaha ŭniviersiteta daśledavali mitachandryjalnuju DNK i paraŭnali koler vačej błakitnavokich ludziej u takich roznych krainach, jak Iardanija, Danija i Turcyja.

Jany źviarnuli ŭvahu na toj fakt, što źmienu koleru vačej ad karaha da zialonaha možna rastłumačyć kolkaściu miełaninu ŭ radužnaj abałoncy, ale ŭ błakitnavokich ludziej kolkaść miełaninu ŭ vačach varjirujecca tolki ŭ nievialikaj stupieni. Z hetaha navukoŭcy pryjšli da vysnovy, što ŭsie błakitnavokija źviazanyja z adnym i tym ža prodkam.

Jany ŭsie atrymali ŭ spadčynu adzin i toj ža «pieraklučalnik» u adnym i tym ža miescy svajoj DNK. Ludzi z karymi vačyma, naadvarot, majuć značnyja indyvidualnyja adroźnieńni ŭ vobłaści DNK, jakaja kantraluje vypracoŭku miełaninu.

Vučonyja Kapienhahienskaha ŭniviersiteta ŭ 2008 hodzie śćviardžali, što błakitnavokaja mutacyja ŭźnikła ŭ niealicie 10-6 tysiač hadoŭ tamu ŭ rajonie paŭnočna-zachodniaha vuhła Pryčarnamorja (prykładna ad sučasnych Adesy da rumynskaj Kanstancy), adkul ludzi raśsialalisia na poŭnač i zachad Jeŭropy. Častka ź ich paviarnuła nazad — u Levant i Paŭnočnuju Afryku, nievialikija papulacyi pajšli i na ŭschod.

Adnak, jak pakazała niadaŭniaje daśledavańnie DNK staražytnych ludziej, hetaja mutacyja ŭźnikła na Blizkim Uschodzie kala 50 tysiač hadoŭ tamu. U Jeŭropu błakitnavokija, ale ciemnaskuryja ludzi prybyli kala 42 tysiač hadoŭ tamu.

Jak pakazvali vyniki niadaŭniaha daśledavańnia biełaruskich hienietykaŭ, biełaruskaja papulacyja pa častacie polimarfizmaŭ hienaŭ HERC2 i OCA2 pakazvaje vysokaje padabienstva z palakami i pradstaŭnikami skandynaŭskich krain.

Procient (statističieskaja vyborka) nasielenija Jevropy, obładajuŝieho hienomami v sočietanii HERC2+OCA2 Percentage (statistical sample) of European population possessing the genomes in combination HERC2+OCA2 Pracent (statystyčnaja vybarka) jeŭrapiejskaha nasielnictva, jakoje vałodaje hienomami ŭ kambinacyi HERC2+OCA2
Pracent (statystyčnaja vybarka) jeŭrapiejskaha nasielnictva, jakoje vałodaje hienomami ŭ kambinacyi HERC2+OCA2, što vyznačaje mahčymuju spadčynnuju błakitnavokaść (pavodle danych daśledavańnia ŭniviersitetaŭ Šanchaja i Chuačžuna). Krynica: telehram-kanał @tolk_tolk

Hienietyka i koler vačej

Doŭhi čas ličyłasia, što hieny, jakija dajuć ciomnyja vočy, — daminantnyja, a śvietłyja — recesiŭnyja. Na padstavie hetaha była zroblena vysnova, što madyfikacyja HERC2, jakaja daje ludziam błakitnyja vočy, recesiŭnaja, što pryvodzić da skaračeńnia kolkaści błakitnavokich ludziej na našaj płaniecie.

Adnak navukoŭcy abviarhajuć śćviardžeńni ab tym, što błakitny koler vačej całkam źniknie. Jany ličać, što heta moža adbycca tolki pry ŭmovie niehatyŭnaha ŭpłyvu hetaj prykmiety na vyžyvańnie vidu. Da taho ž, jak pakazali apošnija daśledavańni, śćviardžeńnie ab tym, što błakitny koler vačej — heta prostaja recesiŭnaja prykmieta, nie adpaviadaje rečaisnaści.

Navukovyja pošuki dazvolili vyznačyć, što, akramia pary hienaŭ HERC2 / OCA2, na koler vačej upłyvajuć i inšyja hieny. Vyniki daśledavańniaŭ brytanskich navukoŭcaŭ-hienietykaŭ pryviali da vysnovy, što isnujuć učastki sama mieniej u šaści hienach, pa jakich možna pradkazać koler vačej. Paźniejšyja daśledavańni pavialičyli hetuju ličbu da 16.

Takija vyniki śviedčyć ab tym, što hienietyka i spadčynnaść koleru vačej u čałavieka vielmi składanyja. Ich kambinacyi ŭ baćkoŭ i dziaciej mohuć być vielmi raznastajnyja. Atrymańnie ŭ spadčynu błakitnych vačej nie padparadkoŭvajecca zakonam Miendela. Kab u dziciaci byli vočy takoha koleru, nieabchodna, kab mutacyja HERC2 była ŭ abaich baćkoŭ. Ale navat tady jano narodzicca błakitnavokim tolki ź imaviernaściu 75%.

Čytajcie jašče:

Navukoŭcy rekanstrujavali abličča dziaŭčyny, jakaja pamierła 1300 hadoŭ tamu

U Polščy znojdzieny pachavańni «vampiraŭ» XVII stahodździa

Hienietyki: amierykanskija indziejcy pryjšli ź Sibiry

Kamientary3

  • Mafkees
    06.09.2023
    Doŭhi čas ličyłasia, što hieny, jakija dajuć ciomnyja vočy, — daminantnyja, a śvietłyja — recesiŭnyja

    U mojeho baćki karije hłaza i tiemnyje vołosy,a mama hołubohłazaja błondinka,v itohie i u mienia śvietłyje vołosy i hołubyje hłaza kak i u mojej siestry.
  • Biełaruskij hien
    07.09.2023
    U eks byli čiernyje hłaza i vołosy, a vsie dieti połučiliś błondinami i tolko u odnoho syna karije hłaza
  • žeŭžyk
    10.09.2023
    Z pakazanaj mapy vynikaje, što biełarusy razam z bałtami, finami i skandynavami - samyja błakitnavokija ŭ Jeŭropie?

Rabotnicy suda pahražaje da 12 hadoŭ za «zakliki da sankcyj i abrazu Łukašenki»3

Rabotnicy suda pahražaje da 12 hadoŭ za «zakliki da sankcyj i abrazu Łukašenki»

Usie naviny →
Usie naviny

Hety karlikavy kot z saramlivym vyhladam staŭ novaj zorkaj sacsietak5

U hateli Banhkoka znojdzieny miortvymi šeść hramadzian Vjetnama1

Nazvany śviežy miedyjanny zarobak. I jon namnoha mienšy za siaredni

Vyśvietliłasia, što pad Maskvoj patanuŭ kiraŭnik delehacyi vajskoŭcaŭ KNDR

Rabočamu z Baranavičaŭ dali hod za łajki pad karykaturami na Łukašenku. Ciapier pahražaje jašče da 12 hadoŭ3

Zamach na Donalda Trampa płanavaŭ Iran — CNN12

Minenierha paviedamiła pra adnaŭleńnie elektrazabieśpiačeńnia Mazyra1

Mazyrskaja viertykalščyca dałažyła pra adnaŭleńnie vodazabieśpiačeńnia. U kamientarach joj piarečać

Ad siońnia Litva maje namier uvieści abmiežavańni na ŭjezd aŭto ź biełaruskimi numarami31

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Rabotnicy suda pahražaje da 12 hadoŭ za «zakliki da sankcyj i abrazu Łukašenki»3

Rabotnicy suda pahražaje da 12 hadoŭ za «zakliki da sankcyj i abrazu Łukašenki»

Hałoŭnaje
Usie naviny →