Mierkavańni5757

Trusaŭ: Harantyjaj niezaležnaści budzie dałučeńnie da Jeŭrasajuza

14 maja spoŭniłasia 18-ja hadavina refierendumu 1995 hodu. Jaki ŭpłyŭ akazała hetaja padzieja na hramadska-palityčnaje žyćcio krainy? Ci pahłybiŭ refierendum raskoł hramadstva? Ci niezvarotnaja biełaruskaja niezaležnaść?

Upłyŭ referendumu na hramadzka-palityčnaje žyćcio krainy

Valer Karbalevič: «Referendum 1995 hodu tyčyŭsia pytańniaŭ dziaržaŭnaj movy, ściaha i hierba, adnosin z Rasiejaj, prava prezydenta raspuskać parlament. Jon prachodziŭ u niedemakratyčnych umovach. Ale, niesumnienna, bolšaść nasielnictva padtrymała pazycyju prezydenta pa ŭsich prapanavanych im pytańniach. Jaki ŭpłyŭ akazaŭ referendum na dziaržaŭnuju idealohiju, palityku, samu kancepcyju biełaruskaj dziaržaŭnaści?»

Aleh Trusaŭ: «Chaču trochi vas papravić. Pa pytańni ab symbolicy 50% Łukašenka nie nabraŭ. Tolki trochi bolš za 48% ad usich vybarcaŭ prahałasavała za źmienu symboliki. A ŭ cełym referendum byŭ miažoj. Skončyŭsia peryjad refarmacyi i pačaŭsia peryjad kontrarefarmacyi. Paśla demakratyčnaha padjomu pačaŭsia zaniapad.

Ale ŭpłyŭ hetaha referendumu dvaisty. Z adnaho boku, Biełaruś atrymała vialikuju padtrymku z Rasiei, tannyja enerharesursy. Choć Łukašenka šmat što abiacaŭ Rasiei, ale nie vykonvaŭ. U vyniku ŭžo bolš jak 20 hadoŭ isnuje niezaležnaja Biełaruś, u jakoj vyrasła ŭžo novaje pakaleńnie biełarusaŭ. U halinie palityčnaj adbyŭsia pierachod da aŭtarytaryzmu, razburanyja hramadzkija struktury.

Cikava, što referendum abviaściŭ roŭnaść dźviuch movaŭ. Ale dzie taja roŭnaść? Ułady nie vykonvajuć rašeńnie referendumu. I jany vielmi nia lubiać, kali naša tavarystva im pra heta nahadvaje».

Uładzimier Mackievič: «Referendum mieŭ losavyznačalnyja nastupstvy. Ale heta była siaredzina pracesu. Pačaŭsia jon prezydenckimi vybarami 1994 hodu. A skončyŭsia dziaržaŭnym pieravarotam 1996 hodu.

Na hetym referendumie 1995 hodu Łukašenka paćvierdziŭ, što jon całkam kiruje masavaj śviadomaściu hramadztva. Byŭ uziaty saviecki revanš za pieršyja hady niezaležnaści. Ale tady adnačasova adbyŭsia bajkot vybaraŭ u Viarchoŭny Saviet 13-ha sklikańnia.

Ja viedaju, što vykładčyki va ŭniversytetach pravodzili apytańnie siarod studentaŭ nakont taho, što vyjaŭlena na našym hierbie. Vyśvietliłasia, što studenty ničoha nia viedajuć».

Ci pahłybiŭ referendum raskoł hramadztva?

Karbalevič: «Raskoł biełaruskaha hramadztva isnavaŭ i da hetaha referendumu. Referendum pahłybiŭ jaho ci prosta zafiksavaŭ status-kvo? Hety raskoł ź ciaham času pahłyblajecca ci zhładžvajecca?»

Trusaŭ: «Chaču nahadać, što pieršy referendum byŭ u sakaviku 1991 hodu nakont losu SSSR. Tady z bolš jak 7 miljonaŭ vybarcaŭ kala 1 miljona prahałasavała za niezaležnuju Biełaruś. Heta niamała, heta prykładna nasielnictva Estonii.

Padčas prezydenckich vybaraŭ 1994 hodu za dvuch demakratyčnych kandydataŭ, Paźniaka i Šuškieviča, prahałasavała ŭžo 1,5 miljona čałaviek. Tak što dynamika była pazytyŭnaja. Astatniaje nasielnictva — heta ludzi, jakija płakali pa SSSR. Tamu pieramahčy na tym referendumie 1995 hodu, navat kali b jon prajšoŭ u demakratyčnych umovach, było vielmi niaprosta.

Hety zaniapad nacyjanalna-demakratyčnaj chvali spyniŭsia ŭ 1998 hodzie. Tym hodam padčas pierapisu nasielnictva aktyŭna padtrymała biełaruskuju movu. Z hetaha hodu pačaŭsia rost padtrymki nacyjanalna-demakratyčnych kaštoŭnaściaŭ. I ciapier my majem sytuacyju 50% na 50%».

Mackievič: «Ciažka skazać, ci adbyvajecca pahłybleńnie raskołu. Napeŭna, u absalutnych ličbach kolkaść prychilnikaŭ bieł-čyrvona-biełaha i čyrvona-zialonaha ściahoŭ u 1994 hodzie była bolšaja. Abvastreńnie raskołu adbyvajecca padčas niejkich palityčnych kampanijaŭ, naprykład, vybaraŭ.

A śviadomych prychilnikaŭ abodvuch ściahoŭ i adpaviednych kaštoŭnaściaŭ — mienšaść. Bolšaść — heta „bałota“, jakoje vyciaśniaje śviadomych prychilnikaŭ u marhinalny stan».

Karbalevič: «Ale ž hladzicie. Padčas futbolnych matčaŭ zbornaj Biełarusi absalutnaja bolšaść zaŭziataraŭ prychodzić na stadyjon padtrymać svaju kamandu z čyrvona-zialonymi ściahami. I padčas śviatkavańnia Dnia Niezaležnaści tysiačy ludziej vychodziać na vulicy znoŭ ža z čyrvona-zialonymi ściažkami. Pryčym robiać heta dobraachvotna, biez prymusu, prosta aŭtamatyčna. Heta značyć, što mienavita hety ściah zamacavaŭsia ŭ masavaj śviadomaści jak sapraŭdny biełaruski symbal. Tamu tezis, što my majem suadnosiny 50% na 50%, vyklikaje sumnieńni».

Mackievič: «Tak, 50% na 50% nie atrymlivajecca. Pahladzicie, navat voś ciapier u Švecyi na Čempijanacie śvietu pa chakiei padčas hulni biełaruskaj zbornaj na adzin bieł-čyrvona-bieły ściah prypadała try čyrvona-zialonyja. Ale ludzi, jakija trymajuć hetyja apošnija, — nie apantanyja prychilniki Łukašenki. Jany prosta karystalisia dziaržaŭnymi ściahami».

Trusaŭ: «Kali ja kazaŭ pra suadnosiny 50% na 50%, ja mieŭ na ŭvazie vyniki prezydenckich vybaraŭ 2010 hodu. Łukašenku padtrymała kala 50%. I kali paličyć kolkaść tych, chto hałasavaŭ za apazycyjnych kandydataŭ, plus tych, chto nie pryjšoŭ na vybary, to atrymlivajecca taksama kala 50%.

A što da vykarystańnia dziaržaŭnaj symboliki, to sapraŭdy — ludzi jaje prosta nia viedajuć. Voś sp. Mackievič kazaŭ, što studenty nia viedajuć źmiestu hierba. „Biełsat“ pravioŭ apytańnie na vulicach nakont himna. Vyśvietliłasia, što 99% jaho nia viedajuć».

Ci niezvarotnaja biełaruskaja niezaležnaść?

Karbalevič: «Paśla referendumu adbyłasia źmiena aficyjnaj idealohii. Zamiest biełaruskaha etnakulturnaha adradžeńnia zaćvierdziŭsia pansłavizm — ideja słavianskaha adzinstva. Ale praz peŭny čas adbyłasia evalucyja dziaržaŭnaj idealohii. Zamiest pansłavizmu źjaviŭsia biełaruski nacyjanalizm, niachaj i nie ŭ etnakulturnym varyjancie, a ŭ niejkim inšym.

Napiaredadni Dnia Pieramohi Łukašenka patłumačyŭ, što za pałac budujecca aŭralnymi tempami na praspekcie Pieramožcaŭ pobač z kompleksam „Biełekspa“. Akazvajecca, heta Pałac Niezaležnaści, u jakim buduć prachodzić asnoŭnyja ŭračystyja mierapryjemstvy. Jak patłumačyŭ aficyjny lider, razam z płoščaj Dziaržaŭnaha ściaha, jakaja pavinna była adkrycca 12 traŭnia, heta maje kančatkova padkreślić niepachisnaść biełaruskaj dziaržaŭnaści i niezaležnaści, budzie apošniaj kropkaj. Ci možna ličyć, što heta sapraŭdy budzie apošniaja kropka ŭ biełaruskaj dziaržaŭnaści, što biełaruskaja niezaležnaść niezvarotnaja?»

Mackievič: «Niezaležnaść — biezumoŭnaja kaštoŭnaść navat dla siońniašnich uładaŭ. Nia dumaju, što ŭ 1995 hodzie Łukašenka mianiaŭ symbali z-za vializarnaj prychilnaści da ich. Prosta jamu treba było znajści apiryšča ŭ nasielnictva. I jon znajšoŭ pytańni, pa jakich zmoh jaho atrymać. Ciapierašniaja elita nie atrymaje tych mahčymaściaŭ, ułady, majomaści, kali apyniecca ŭ składzie Rasiei. Ale harantyjaŭ niezvarotnaści niezaležnaści niama. Tamu my nie pavinny hublać pilnaść».

Trusaŭ: «U hetym šmatkropji na adnu kropku stała mieniej. Ale heta nia značyć, što źjavilisia žaleznyja harantyi. Liču, što harantyjaj niezaležnaści budzie dałučeńnie da EZ. A datul Rasieja budzie maryć zabrać nas albo huberniami, albo całkam. Zrazumieła, našyja elity adčuli za bolš čym 20 hadoŭ smak niezaležnaści. Ale ci zdolnyja jany buduć jaje baranić, kali ŭźniknie realnaja niebiaśpieka? Ja ŭ hetym sumniavajusia».

Kamientary57

Dar‘ja Łosik vyjšła na svabodu pa pamiłavańni12

Dar‘ja Łosik vyjšła na svabodu pa pamiłavańni

Usie naviny →
Usie naviny

Paŭła Łatušku vyklikali ŭ polskuju prakuraturu2

Rasijski vajskoviec, jakoha nibyta siońnia ŭzarvali ŭ Maskvie: Ja žyvy, siadžu na pracy

Śpievaka — pastajannaha ŭdzielnika aficyjnych kancertaŭ — buduć sudzić za pratesty1

Siaredni zarobak u červieni vyras na 50 rubloŭ, ale nakolki jon adlustroŭvaje realnuju situacyju?

Dzikavicki: Kamanda «Biełsata» amal nie maje nijakaha ŭpłyvu na situacyju3

Stryžak tłumačyć, čamu suprać pieramovaŭ z łukašenkaŭcami i jakaja jaho prapanova1

Stali viadomyja padrabiaznaści sustrečy Dudy i Si Czińpina nakont režymu Łukašenki

Na tarhach u Minsku dalar z salidnym zapasam ruchnuŭ da hadavoha minimimu1

«Padrychtoŭka da Alimpijady prajšła nie tak, jak płanavała». Cimanoŭskaja raskazała, ź jakim nastrojem jedzie ŭ Paryž6

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Dar‘ja Łosik vyjšła na svabodu pa pamiłavańni12

Dar‘ja Łosik vyjšła na svabodu pa pamiłavańni

Hałoŭnaje
Usie naviny →