Грамадства1010

«Мёртвыя душы» Лаўнікевіча: беларускі журналіст прыдумаў сетку фэйкавых экспертаў і 10 гадоў падманвае грамадства

Многія СМІ як у Беларусі, так і за межамі краіны 15 кастрычніка купіліся на фэйк сайта «Адкрытыя медыя» (рэсурс, які фінансуецца Міхаілам Хадаркоўскім) пра тое, што лукашэнкаўцы нібыта прапаноўвалі Святлане Ціханоўскай вызваліць палітвязняў у абмен на спыненне пратэстаў. Штаб Ціханоўскай рашуча абвергнуў гэтую інфармацыю.

Тым не менш гэта была нагода зірнуць на тэксты на беларускую тэматыку, якія рэгулярна з’яўляюцца ў гэтым СМІ. Яны выходзяць пад двума імёнамі — Дзяніс Лаўнікевіч і Віктар Дзямідаў.

Дзяніс Лаўнікевіч, фота з фэйсбука

Лаўнікевіч — гэта дастаткова вядомая ў беларускім медыйным полі асоба. Ён выпускнік біяфака БДУ, працаваў у «БДГ», пісаў для «Белгазеты». Быў уласным карэспандэнтам Gazeta.ru ў Беларусі.

Урэшце Лаўнікевіч трапіў у скандал з запускам «першай беларускай крыптавалюты Талер» і з'ехаў у Кіеў, хоць па-ранейшаму працягвае асвятляць беларускую тэматыку. Вядзе тэлеграм-канал, а таксама падкаст пра беларусаў ва Украіне.

Што тычыцца Віктара Дзямідава, то пра існаванне такога чалавека ніхто не ведае. Журналісцкая супольнасць не такая вялікая, хтосьці б з ім перасякаўся, нехта вучыўся б, бачыўся на мерапрыемствах. Але тут поўная цішыня. Пошук у гугле паказвае, што Віктар Дзямідаў нярэдка выступае ў якасці эксперта ў артыкулах… Дзяніса Лаўнікевіча. Гэта практыка пачалася яшчэ ў пачатку 2010-х — амаль 10 гадоў таму.

Што яшчэ аб’ядноўвае Лаўнікевіча і «Дзямідава» — гэта выкарыстанне ў якасці экспертаў адных і тых жа людзей. Гаворка пра лідарку арганізацыі «Наш Дом» Вольгу Карач, а таксама пра палітолагаў Святлану Грачуліну і Антона Платава. Калі Карач — дастаткова вядомая персона, то з двума астатнімі ўзнікаюць пытанні.

Дзяніс Лаўнікевіч і Вольга Карач. У сваіх артыкулах журналіст пісаў, што Карач мае мянушку «княгіня Вольга»

Ніводзін рэальна існуючы журналіст ніколі не браў каментар ні ў Грачулінай, ні ў Платава. Хоць яны гатовыя каментаваць усё, што заўгодна, — і пагаршэнне ў беларуска-расійскіх адносінах, і заявы Святланы Ціханоўскай, і курс рубля. Рэдкія знаўцы любых тэмаў — удача для любога журналіста.

«Наша Ніва» звярнулася да самога Дзяніса Лаўнікевіча з пытаннямі, ці пад іменем «Віктар Дзямідаў» хаваецца ён сам, а таксама, ці існуюць такія эксперты, як Святлана Грачуліна і Антон Платаў.

«Не, я не Віктар Дзямідаў. Я на сайце «Адкрытыя медыя» публікуюся пад уласным прозвішчам, што вельмі лёгка правяраецца праз пошук», — адказаў Лаўнікевіч.

Што тычыцца экспертаў, то адказ журналіста быў такі: «Гэта рэальныя асобы. Розніца толькі ў тым, што Грачуліна каментуе пад сваім прозвішчам, Платаў — псеўданім дасведчанага чалавека, які працуе ў дзяржструктурах, таму папрасіў даць яму такі псеўданім».

Мы ўдакладнілі, ці гаворка пра актывістку Святлану Грачуліну з «Нашага дома», якая займаецца праблемамі дзяцей-сірот. «Так, гэта яна», — адказаў Лаўнікевіч.

Знаходзім Грачуліну, яна жыве ў мястэчку Барань Аршанскага раёна. «Ці можна з вамі супрацоўнічаць як палітолагам і палітычным экспертам?» — пытаемся ў Грэчулінай. «Не, рэч у тым, што ў мяне ў мінулым годзе быў інсульт, я вельмі сур’ёзна перахварэла і амаль нікуды не выходжу».

Але як так атрымліваецца, што каментары Грачулінай на бягучую тэматыку з’яўляюцца ледзьве не штодзённа ў самых розных СМІ? «Справа ў тым, што ў мяне спытаў Дзяніс Лаўнікевіч, ці можна выкарыстоўваць маё імя, я сказала — радзі бога».

Гэта значыць, што ўсе дадзеныя каментары дае не сама Грачуліна, а пішуць замест яе? «Мабыць, так».

Пытаемся, ці давала яна напярэдадні каментар па Ціханоўскай? «Не, я гэтага не давала», — кажа Грачуліна. «Вы палітолаг?» — удакладняем. «Не, я займалася праблемай дзяцей-сірот, ездзіла то ў Міністэрства, то ў Адміністрацыю прэзідэнта, але цяпер праз стан здароўя гэтым не займаюся».

Выходзіць, што Дзяніс Лаўнікевіч, а разам з ім і нехта «Віктар Дзямідаў» проста з галавы прыдумлялі каментары ад імя гэтай жанчыны. Што тычыцца Дзямідава, то пра існаванне такога чалавека спадарыня Грачуліна ўвогуле ніколі не чула.

Дзяніс Лаўнікевіч

На працягу многіх гадоў Дзяніс Лаўнікевіч у якасці экспертных меркаванняў выдаваў для чытачоў і працадаўцаў выдуманыя ў сваёй галаве канатацыі, але падпісаныя іншымі людзьмі.

Па тым, як Грачуліна і Платаў з’яўляюцца ў розных СМІ, можна прасачыць, з якімі яшчэ выданнямі супрацоўнічаў Дзяніс Лаўнікевіч. Напрыклад, гэтыя эксперты фігуруюць у публікацыях на сайце Russia Today ад імя «Вадзіма Далініна». Мабыць, адзін з псеўданімаў Лаўнікевіча.

«Далінін» ішоў яшчэ далей, ён прыдумаў цэлага «доктара эканамічных навук, выкладчыка БДУ Уладзіміра Самуйлевіча». У БДУ «Нашай Ніве» пацвердзілі, што такой персоны не існуе. Больш за тое, прэс-служба правяла сваё міні-расследаванне, апытала вядомых эканамістаў, але ніхто не чуў пра існаванне такога чалавека.

Тэлеграм-канал «Беларускі парадак» адзначае, што «Дзямідаў» выхітраецца пісаць рэпартажныя ўстаўкі з Беларусі — напрыклад, рэпартаж з сустрэчы апазіцыйных народных дружын у Барановічах.

«У цэлым, я нічога не маю супраць маленькага гешэфту па акучванню рэдакцый, якія не надта разбіраюцца ў нашых рэаліях. Урэшце, гэта праблема рэдактараў. Але калі чыясьці асабістая хлусня ўплывае на працэс, калі на нашых вуліцах льецца рэальная кроў, гэта прыводзіць у шаленства», — піша «Беларускі парадак».

Той самы канал прыводзіць спіс рэдакцый, якія сталі апошнім часам «ахвярамі» Лаўнікевіча-«Дзямідава»: Росбалт, New Times, Open Media, Republic. Хутчэй за ўсё, што спіс далёка не поўны.

«НН» пацікавілася ў Дзяніса Лаўнікевіча, ці не сорамна яму за ўсё гэта? Аднак журналіст пасля гэтага проста знік і перастаў адказваць на пытанні.

Каментары10

Як за 20 кіламетраў ад Беларусі праходзіць фестываль Tutaka ШМАТ ФОТА1

Як за 20 кіламетраў ад Беларусі праходзіць фестываль Tutaka ШМАТ ФОТА

Усе навіны →
Усе навіны

Па Мсціслаўскім раёне пранёсся моцны ўраган

У Беларусі ўжо +37,5°С. У сервісе дастаўкі прадуктаў знікла папулярная мінеральная вада1

51 нобелеўскі лаўрэат заклікаў неадкладна спыніць вайну ва Украіне і канфлікт у сектары Газа13

У гонар беларускага байца назвалі вуліцу ва ўкраінскім Канатопе1

Буданаў пра пагрозу наступу РФ з поўначы: Катастрофы няма, але не бачыць праблем не атрымаецца2

Заўтра ў Беларусі будзе да +35°С, але ў Мінску «ўсяго» +30°С3

Прынцэса Кейт Мідлтан наведае фінал Уімблдона ў нядзелю1

Міністарка спорту Францыі за два тыдні да Алімпіяды выкупалася ў Сене, ледзь не паслізнуўшыся на прыступках ВІДЭА1

Пазняк перакананы, што ў другім туры выбараў-1994 перамог бы Лукашэнку121

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Як за 20 кіламетраў ад Беларусі праходзіць фестываль Tutaka ШМАТ ФОТА1

Як за 20 кіламетраў ад Беларусі праходзіць фестываль Tutaka ШМАТ ФОТА

Галоўнае
Усе навіны →