Усяго патроху2929

Сан-Францыска заснаваў ураджэнец Беларусі і назваў яго ў гонар Скарыны — сенсацыйнае адкрыццё каліфарнійскіх гісторыкаў

Гэта быў першакрасавіцкі жарт:)

Фота: Ian.CuiYI / Getty Images

Доўгі час лічылася, што гэты горад у Каліфорніі заснаваў брытанец Уільям Рычардсан, які збудаваў у 1839 годзе першы еўрапейскі дом.

Але нядаўняя сенсацыйная знаходка ў архівах Гувераўскага інстытута ставіць з ног на галаву традыцыйную версію і робіць горад на два гады маладзейшым.

Аказваецца, наш славуты зямляк, выпускнік Віленскага ўніверсітэта і ўдзельнік антырасійскага паўстання 1831 года Ігнат Дамейка пасля сканчэння Горнай школы ў Францыі ў 1837 годзе не паплыў адразу ў Чылі, а скіраваўся ў Каліфорнію, якая была тады тэрыторыяй Мексікі.

Апроч іншага, там можна было падвучыцца іспанскай мове, каб годна выглядаць у Горнай школе ў Какімба на поўначы Чылі, дзе меўся выкладаць Дамейка.

Наш зямляк з пяццю сябрамі па Горнай школе ў Францыі, якія таксама паходзілі з былых земляў Рэчы Паспалітай, у сакавіку 1837 года прыплыў на караблі святога Тадэвуша ў бухту Залатыя Вароты. Тут яны заснавалі лагер і пачалі рабіць геалагічныя росшукі.

Ігнат Дамейка. Фота: Wikimedia Commons

Архівісты Гувераўскага ўніверсітэта знайшлі справаздачу Ігната Дамейкі, датаваную вераснем 1837 года, дзе ён падрабязна апісвае тэрыторыю, яе геалагічны змест і прагназуе ўнікальныя знаходкі ў будучым.

«Гэта ўнікальны дакумент, дзякуючы якому мы можам зусім па-іншаму паглядзець на гісторыю Каліфорніі», — кажа ўсхваляваны доктар гісторыі Алекс Тэйлар.

Справаздача была падпісана па-іспанску так: Ignat Domejka, 31.07.1802, nativo Wialikaja Miadzwiedka, Recz Pospolita Abiedzwuch Narodau

Далей Ігнат Дамейка вырашае заснаваць тут паселішча, прагназуючы яму вялікую славу ў будучыні. У той час паселішчам давалі назву або вядомых святых, або вядомых людзей, або гарадоў (як Сан-Дыега, Нью-Ёрк, ці Вашынгтон)

Дамейка вырашае назваць горад Сан-Францыска (Ciudad San Francisco) у гонар свайго славутага земляка, усходнеславянскага першадрукара Францішка Скарыны.

Адпаведную заяўку 17 кастрычніка 1837 года ён накіраваў у Мехіка і там яна была ўхваленая.

У Каліфорніі Дамейка і паплечнікі правялі яшчэ паўгода, яны запрасілі мясцовых жыхароў з ваколіцаў і ўзвялі там паўтара дзясятка каменных дамоў. 

Аднак нашы героі былі вымушаныя ўкласці шмат сваіх грошай у развіццё новага горада. Тым часам падціскалі абавязкі па кантракце з Горнай школай у Какімба, падпісаным яшчэ ў Францыі.

Як аказалася, грошай, каб дабрацца ў Чылі, у іх не было. Адзіным выйсцем было прадаць за пэўную суму грошай правы на назву горада ордэну езуітаў. Езуіты заплацілі за гэта 1050 даляраў — велізарныя грошы па тых часах. Гэтага хапіла на білеты на параход да Санцьяга і на першыя часы ў Какімба.

Далейшую гісторыю вы ведаеце. Ігнат Дамейка шмат спрычыніўся да навуковага даследавання Чылі, стаўшы там нацыянальным героем, універсітэт у Какімба носіць яго імя.

Універсітэт у Какімба, якім кіраваў Дамейка цягам 16 год і які носіць яго імя. Фота: Wikimedia Commons

Разам з тым езуіты ў Каліфорніі сталі ўсім казаць, што горад названы ў гонар святога Францыска Асізскага. Але і гэта потым забылася. У 1846 годзе ў ходзе Амерыкана-мексіканскай вайны Каліфорнія адышла ЗША, а праз два гады здарылася Залатая ліхаманка, што прывяло да бурнага развіцця штата, як і прагназаваў Дамейка.

Аднак мы цяпер ведаем, што Сан-Францыска заснаваў наш зямляк Ігнат Дамейка, і зараз каліфарнійскія ўлады будуць прадпрымаць крокі па ўвекавечанні яго слаўнага імя.

У прыватнасці, на ўзбярэжжы каля месца, дзе ён высадзіўся з таварышамі, будзе ўзведзены помнік. Прычым у гэтай справе звярнуліся да вядомага беларускага скульптара, які жыве ў Нью-Ёрку. Таксама імя Дамейкі будзе нададзена аднаму з праспектаў горада.

Такім чынам, Ігнат Дамейка — вялікі сын не толькі Літвы, Беларусі, Польшчы і Чылі, але і Каліфорніі.

Ігнат Дамейка. Фота: Wikimedia Commons

Каментары29

  • А
    01.04.2024
    Каб вам пуста было! Паспеў жонцы гэтую сенсацыю пераказаць. І толькі калі пабачыў выраз яе твару, здагадаўся ў чым справа.
  • Дамейка
    01.04.2024
    з першым красавіка!
  • Ангідрід
    01.04.2024
    З першым красавіка - усясветным Днём дурня!!! 😂🤡👍🏻

Удзельнік апазіцыйнага руху Віталь Лухвіч выявіўся платным міліцэйскім стукачом3

Удзельнік апазіцыйнага руху Віталь Лухвіч выявіўся платным міліцэйскім стукачом

Усе навіны →
Усе навіны

Лукашэнка прапанаваў адсякаць рукі тым, хто крадзе ў сельскай гаспадарцы6

Акадэмія навук распрацавала інструкцыю па знішчэнні «экстрэмісцкіх» кніг у бібліятэках11

«Заснулі на Каліноўскага, прачнуліся на Машэрава». У Кобрыне за ноч прыбралі паказальнікі з прозвішчам Каліноўскі ВІДЭА2

Грамадзяніна Германіі прысудзілі ў Беларусі да расстрэлу15

Зніклага ў Польшчы беларуса знайшлі ў Варшаве збітым і без дакументаў10

«Вада пранікла ўнутр, запоўніла салон мне па пояс, рукі трэсліся». Хто тая дзяўчына з запамінальнага фота мінскага патопу3

У Беларусі пачалася перадвыбарчая агітацыя за Лукашэнку ФОТАФАКТ32

Сусветныя цэны на каву б'юць рэкорды. Кошт вашага латэ пад пагрозай5

Ватыкан прызначыў лідскага ксяндза Андрэя Зноска біскупам. Роўна год таму яго затрымлівалі сілавікі

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Удзельнік апазіцыйнага руху Віталь Лухвіч выявіўся платным міліцэйскім стукачом3

Удзельнік апазіцыйнага руху Віталь Лухвіч выявіўся платным міліцэйскім стукачом

Галоўнае
Усе навіны →