Эканоміка

Новы дзіцячы сад і ФАК як подзвіг. Як невялікая будоўля паставіла бюджэт цэлага раёна «на калені»

За апошні час у бюджэце Лепельскага раёна ўтварылася «дзірка» ў больш за 12 млн рублёў. «Нашы грошы» разбіраліся, што адбылося.

 У Лепельскім раёне Віцебскай вобласці жыве 30 737 чалавек, адміністрацыйны цэнтр — горад Лепель з насельніцтвам 17 182 чалавекі (даныя гэтага года).

Галоўныя прадпрыемствы раёна адносяцца да перапрацоўчай прамысловасці. У першую чаргу гэта філіял «Лепельскі» ЗАТ «Віцебскаграпрадукт» (удзельная вага — 44,2 % у агульным абʼёме вытворчасці рэгіёна) і філіял «Лепельскі МКК» ААТ «Віцебскі мясакамбінат» (удзельная вага — 43,5 % у агульным абʼёме вытворчасці рэгіёна).

Сярэдні заробак за жнівень у раёне склаў 1381,5 рублёў (ці 88,9% ад сярэдняга па вобласці).

З года ў год выдаткі бюджэту Лепельскага раёна былі фактычна роўныя прыбыткам, максімальна сыходзілі ў мінус да 2%. За выключэннем гэтага года. Такое дакладнае траплянне — не заслуга філіграннага планавання, а тое, што немалую долю бюджэту рэгіёна складае фінансаванне вышэйшага бюджэту, якое пакрывае ўсе мінусы і зводзіць іх практычна ў нуль. Датацыі зверху павялічваюцца па меры росту інфляцыі, заробкаў дзяржслужачых і іншых бюджэтных выдаткаў, якія падцягваюцца ўслед за інфляцыяй.

Падтрымка вышэйшага бюджэту складае сёлета 43% ад даходнай часткі. Гэта абсалютна тыповая карціна для большасці рэгіёнаў Беларусі за рэдкімі выключэннямі. Напрыклад, у Мінску бюджэт прафіцытны, і немалая частка прыбытку сталіцы пераразмяркоўваецца.

На другім месцы — грошы, атрыманыя з падаходнага падатку — 28%, і гэта паказвае, што раён не «мёртвы», у ім ёсць эканамічнае жыццё.

Акрамя гэтага, 7% паступае з плацяжоў ПДВ, 5% — з падаткаў на ўласнасць, і яшчэ цэлых 7% з усіх іншых даходаў (ад падатку на ўтрымліванне сабакі да збораў са збіральнікаў ягад).

Цяпер пагаворым пра расходы бюджэту на 2023 год.

Ільвіная доля грошай, якія паступаюць, ідзе на сацыялку. У першую чаргу 38% — на адукацыю і 24% — на ахову здароўя. У рэгіёне дастаткова шмат будуюць — на гэта ідзе 12%, спорт, культура і СМІ таксама займаюць 12%. На ўтрыманне апарату чыноўнікаў і іншую «агульнадзяржаўную дзейнасць» траціцца 7%, і яшчэ па 4% на сацыяльную палітыку і нацыянальную эканоміку. Як правіла, «нацыянальная эканоміка» — гэта падтрымка стратных прадпрыемстваў.

Што ж за падзеі адбыліся ў Лепельскім раёне, пасля якіх у бюджэце рэгіёна зʼявіўся такі вялікі дэфіцыт? Яшчэ ў студзені-лютым баланс бюджэту рэгіёна быў са знакам «плюс», але з сакавіка 2023 года ён рэзка асеў больш як на 10 працэнтаў.

Аказалася, нічога звышвыбітнага не адбылося. Проста ў Лепелі вырашылі пабудаваць дзіцячы садок і фізкультурна-аздараўленчы комплекс.

Іх агульны кошт роўны прыкладна 12 мільёнам рублёў — гэта якраз тая сума, на якую была перавышана расходная частка бюджэту рэгіёна.

Прычым цікава, што гэтыя абʼекты ўваходзяць у праграму будаўніцтва да 2025 года, але фінансаванне па іх было ажыццёўлена не планава (гэта было бачна ў бюджэце з пачатку года).

Хутчэй за ўсё, грошы на будаўніцтва паабяцалі, але яшчэ не паспелі выдаць. Доўгі, непаваротлівы дзяржаўны механізм датацый працуе менавіта так. 

Эксперты звяртаюць увагу, што варта было б зрабіць так, каб умоўны Лепельскі раён атрымаў магчымасць зарабляць больш грошай і траціць іх з улікам унутраных патрэбаў, якія выдатна бачныя кіраўніцтву рэгіёна без якой-небудзь бацькоўскай апекі з боку «вышэйстаячых».

Але гэта амаль немагчыма, бо ўсе фінансы, якія выдзяляюцца цэнтрам, ідуць туды, куды скажа цэнтр, асабліва па праграме «мінімум на выжыванне». Любая ініцыятыва на месцах, асабліва звязаная з найбольш эфектыўным, прыватным сектарам — паход па мінным полі. Прыватнікі, як правіла, мала паддаюцца «жорсткаму кантролю», а такія прадпрыемствы адразу становяцца галаўным болем для кіраўнікоў рэгіёна. Яны пачынаюць патрабаваць ад чыноўнікаў працы і хацець хоць і пазітыўных, але ўсё ж пераменаў, канстатуюць эксперты.

Каментары

Стрыжак расказаў, як яго вербавалі спецслужбы13

Стрыжак расказаў, як яго вербавалі спецслужбы

Усе навіны →
Усе навіны

«Па кодавым слове «Барысаўна» выкінула ў акно €760 тысяч». 16-гадовы кур'ер забраў у дваіх пенсіянераў 2,7 млн рублёў14

Што адбудзецца, калі Байдэн выйдзе з прэзідэнцкай гонкі?1

Украінскі фронт на Данбасе пасыпаўся ў некалькіх месцах — аналітык Bild10

Беларускі айцішнік пераехаў у Аўстралію і трапіў пад скарачэнні. І задаўся адвечным пытаннем «Што рабіць»?14

У Лідзе затрымалі ўладальніка кавярні «Тутака»

Z-канал: Імаверна, Крыгер арганізоўваў дыверсіі ў Бранскай вобласці5

Раіла біць нагой у сківіцу кожнаму маскваротаму, называла акупацыю Марыупаля кармай — хто такая Ірына Фарыён, якую забілі ў Львове37

У Вілейскім раёне кіроўца пагрузчыка ледзь не ўрэзаўся ў пахавальную працэсію

Украіна спяшаецца стварыць ваенныя беспілотнікі са штучным інтэлектам1

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Стрыжак расказаў, як яго вербавалі спецслужбы13

Стрыжак расказаў, як яго вербавалі спецслужбы

Галоўнае
Усе навіны →