Грамадства1111

Гігін прапанаваў адзначыць угодкі віцебскага бунту, падчас якога забілі Язафата Кунцэвіча

Сваю прапанову генеральны дырэктар Нацыянальнай бібліятэкі і старшыня беларускага таварыства «Веды» выклаў у Віцебску падчас круглага стала з прадстаўнікамі кіраўніцтва Саюзнай дзяржавы. На думку Вадзіма Гігіна, бунт віцебскіх праваслаўных месцічаў 1623 года, калі забілі ўніяцкага мітрапаліта, з'яўляецца значнай падзеяй, якую ў Беларусі доўга замоўчвалі.

Вадзім Гігін. Фота: БелТА

Забойства Язафата Кунцэвіча адбылося 400 гадоў таму. Прызначаны Полацкім мітрапалітам, ён спрыяў пашырэнню ўніяцтва на тутэйшых землях у складзе Рэчы Паспалітай. Праваслаўныя вернікі вінавацілі яго ў гвалтоўных дзеяннях, пераследзе духавенства і нават «лацінізацыі» цэркваў, у якіх ён загадаў навесці парадак і пачысціць абразы.

Актыўнае супрацьстаянне паміж вернікамі дзвюх канфесій доўжылася паўтара года і дасягнула кульмінацыі 12 лістапада 1623 года. У той дзень раз'юшаныя жыхары Віцебска атачылі дом Язафата Кунцэвіча, і калі той выйшаў супакоіць натоўп, яму рассеклі галаву. Потым цела забітага, прывязаўшы да ног і шыі камяні, утапілі ў Дзвіне. Разрабаваўшы дом мітрапаліта і ўніяцкія храмы, найбольш актыўныя ўдзельнікі бунту ўцяклі з горада.

Адзінаверцы спачатку пахавалі мітрапаліта ў полацкім Сафійскім саборы, а пасля вывезлі далёка ў Рым, і цяпер мошчы святога Язафата захоўваюцца ў саборы Святога Пятра. У чэрвені 1867 года Папа Пій ІХ абвясціў Язафата Кунцэвіча святым.

Язафат Кунцэвіч. Ілюстрацыя: catholic.by

На думку Вадзіма Гігіна, праваслаўныя вернікі адстойвалі свае рэлігійныя каштоўнасці. Ён перакананы, што ў XVI—XVII стагоддзях на землях сучаснай Беларусі праходзіла «гвалтоўная вэстэрнізацыя» і насаджэнне чужой еўрапейскай культуры. Паводле Гігіна, бунт праваслаўных вернікаў — гэта пратэст супраць уціску праваслаўя і жорсткасці Язафата Кунцэвіча, які ўвасабляў заходні ўплыў.

У гісторыкаў і па сёння няма адзінага меркавання наконт таго, ці сапраўды мітрапаліт Полацкі заахвочваў расправы над іншаверцамі. Яго называлі «душахватам», а гэта сведчыць хутчэй пра майстэрства пераканання, чым пра пашырэнне ўніяцтва гвалтоўнымі захадамі.

Гендырэктар Нацбібліятэкі заявіў, што гатовы прыкласці ўсе намаганні, каб дата 12 лістапада 1623 года не прайшла незаўважанай. Гэтыя ягоныя словы працытавала газета «Витьбичи».

Гісторыкі падкрэсліваюць, што ў якасці пакарання за расправу з Язафатам Кунцэвічам улады Рэчы Паспалітай пазбавілі горад Магдэбургскага права — права на гарадское самакіраванне, атрыманага 17 сакавіка 1597 года. Віцебская ратуша была разбураная і спаленая, з цэркваў знялі званы і адлілі з іх адзін вялікі — які званіў у памяць пра забітага мітрапаліта.

У жыцці горада, які доўга меў самастойнасць, здарыўся адкат у мінулае. Некалькі разоў звярталіся гараджане з просьбай пра аднаўленне Магдэбургскага права і паўторна атрымалі яго толькі 25 лістапада 1644 года. Так кароль Уладзіслаў IV Ваза адзначыў Віцебск за гераічную барацьбу з расійскімі агрэсарамі.

«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны

ПАДТРЫМАЦЬ

Каментары11

  • Рыгін
    20.07.2023
    Прапаную святкаваць 25 лістапада 1644 г., калі віцябляне перарэзалі такіх як гэты гігін
  • Фдуч
    20.07.2023
    Шведу срочно заочно осудить униатов! Ге-на-цыд!
  • Пан Цсялян
    20.07.2023
    Праваслаўныя вернікі адстойвалі свае рэлігійныя каштоўнасці🤮праз рабунак дому забітага мітрапаліта і наступны рабунак уніяцкіх цэркваў... А як біблейскія запаведзі? Га, гігін?👏

Замах на Дональда Трампа: у яго стралялі ў час выступу ў Пенсільваніі38

Замах на Дональда Трампа: у яго стралялі ў час выступу ў Пенсільваніі

Усе навіны →
Усе навіны

Папулярны польскі трэвэл-блогер расказаў пра сваю паездку ў Беларусь і даў парады20

У мінскай краме знайшлі прадукт, які каштуе 12 тысяч рублёў за кілаграм. Ён запакаваны ў бокс супраць крадзяжу

Буйныя донары-дэмакраты збіраюцца замарозіць 90 мільёнаў даляраў унёскаў на кампанію Байдэна1

«Пачуй мяне. Ты — мудак». Прапагандыст Казакоў у жывым эфіры даў майстар-клас завочнай палемікі16

У Салігорскім раёне знайшлі вусеня вельмі рэдкага матылька. Чаму мы так рэдка яго бачым?3

Што адбываецца на мяжы з Польшчай перад выходнымі

«Замоў вельмі шмат». Польскі рэстаран арганізаваў дастаўку піцы проста ў чаргу на мяжы з Беларуссю1

Полк Каліноўскага абверг паведамленне Мінабароны Беларусі аб гібелі Яна Рудзіка3

У Іспаніі даказалі гіпотэзу 54-гадовай даўніны вядомага матэматыка родам з Кобрына

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Замах на Дональда Трампа: у яго стралялі ў час выступу ў Пенсільваніі38

Замах на Дональда Трампа: у яго стралялі ў час выступу ў Пенсільваніі

Галоўнае
Усе навіны →